Badania biochemiczne u zwierząt

Badania biochemiczne u zwierząt

ACP

Fosfataza kwaśna (ACP) jest enzymem należącym do grupy hydrolaz. Pochodzi między innymi z gruczołu krokowego, osteoklastów, nerek, jelita, trombocytów czy erytrocytów.
Wzrost:
– rak prostaty,
– nowotwór kości,Badania biochemiczne u zwierząt
– nadczynność przytarczyc,
– zniszczone trombocyty, erytrocyty.

Albuminy

Albuminy są głównym białkiem osocza krwi produkowanymi w wątrobie. Odpowiadają za utrzymanie odpowiedniego ciśnienia onkotycznego krwi.
Hiperalbuminemia:
– odwodnienie.
Hipoalbuminemia:
– przewlekłe hepatopatie,
– enteropatia białkogubna,
– urazy skóry, krwotoki, oparzenia,
– niedożywienie.

ALT

ALT (aminotransferaza alaninowa) jest enzymem cytoplazmatycznym, występującym głównie w komórkach wątroby- hepatocytach. Wysoką aktywnością ALT cechują się hepatocyty psów, kotów, gryzoni, natomiast u koni i przeżuwaczy jest znikoma. Spadek ALT obserwuje się około 1-2 tygodni po zadziałaniu czynnika uszkadzającego.
Wzrost:
– nowotwory wątroby,
– marskość wątroby ( wzrost również AST)
– wirusowe zapalenie wątroby,
– toksyczne uszkodzenie wątroby,
– cholestaza wątrobowa (zastój żółci),
– zapalenie trzustki,
– niewydolność krążenia,
– hemoliza (rozpad krwinek czerwonych).

AST

Wysoka aktywność AST (aminotrasferaza asparaginianowa) cechuje wiele tkanek organizmu, w tym mięśnie poprzecznie prążkowane (mięsień sercowy, mięśnie szkieletowe) i hepatocyty. Określenie aktywności AST w surowicy jest wykorzystywane do wykrywania uszkodzeń hepatocytów u tych gatunków zwierząt, których komórki wątroby nie wykazują wysokiej aktywności ALT.
U psów i kotów po uszkodzeniu hepatocytów dochodzi do wzrostu aktywności ALT w surowicy, a w przypadku dużego uszkodzenia dochodzi do wzrostu AST. Dzieje się tak ze względu na to, że AST znajduje się w mitochondriach hepatocytów, które ulegają rozpadowi dopiero przy poważnych hepatopatiach.
Wzrost:
– choroby wątroby przebiegające z uszkodzeniem hepatocytów (marskość wątroby, przewlekłe zapalenie, choroby nowotworowe, wirusowe zapalenie),
– zapalenie trzustki,
– pasożyty,
– intensywny wysiłek koni sportowych,
– zawał mięśnia sercowego,
– zabiegi chirurgiczne,
– niedobór selenu i witaminy E,
– delikatny wzrost po podaniu kortykosteroidów i fenobarbitalu.

Amylaza (diastaza)

Amylaza jest enzymem trawiennym wydzielanym przez trzustkę. Amylaza trawi złożone węglowodany do disacharydów. Występuje zarówno w soku trzustkowym, jak i w ślinie.
Wzrost aktywności:
– ostre zapalenie trzustki,
– niedrożność jelit,
– kwasica ketonowa w cukrzycy,
– niewydolność nerek,
– hiperadrenokortycyzm,
– niedrożność gruczołów ślinowych.
Spadek aktywności:
– martwica trzustki,
– rozległe oparzenia,
– zatrucie metalami ciężkimi,
– hemoliza.

CRP (białko C-reaktywne)

Białko C-reaktywne zaliczane jest do białek ostrej fazy, którego ilość wzrasta gwałtownie w osoczu psów, koni i świń w związku ze stanem zapalnym. Białko to nie ma większego znaczenia klinicznego u kotów i przeżuwaczy. Masa cząsteczkowa tego białka, w zależności od gatunku zwierzęcia wynosi około 100-155 kDa.
Podwyższenie stężenia CRP we krwi obserwujemy w przypadku:
– zakażeń bakteryjnych lub wirusowych,
– stanów zapalnych,
– urazów,
– nowotworów.

Białko całkowite

Białka są ważnym elementem budulcowym wszystkich tkanek i komórek. Tworzą strukturę większości narządów, mogą pełnić funkcje hormonów i enzymów regulujących wiele procesów w organizmie. Oznaczenie stężenia BC w organizmie może odzwierciedlać stan odżywienia lub wskazywać na choroby wątroby, nerek lub innych narządów. Intensywny wysiłek może zwiększyć stężenie białka średnio 10%. Wraz z wiekiem stężenie białka wzrasta.
Hiperproteinemia:
– odwodnienie,
– choroby nowotworowe,
– przewlekłe stany zapalne,
– marskość wątroby,
– hemoliza.
Hipoproteinemia:
– stany zapalne jelit,
– niedobory żywieniowe białka,
– rozległe rany i oparzenia,
– niewydolność wątroby,
– przewlekłe krwawienie,
– niedoczynność tarczycy,
– zapalenie otrzewnej, z wyjątkiem zakaźnego zapalenia otrzewnej u kotów, kiedy stężenie wzrasta,
– choroby nerek przebiegające z białkomoczem,
– przewodnienie,
– stany powodujące wzmożony rozpad białek,
– zwiększone zapotrzebowanie na białko (ciąża, laktacja).

Bilirubina

Bilirubina to czerwonopomarańczowy barwnik powstający w wyniku przemiany hemoglobiny. Bilirubina jest związkiem słabo rozpuszczalnym w wodzie, stąd w osoczu krwi transportowana jest w połączeniu z białkiem –albuminą. Frakcja bilirubiny nietrwale związanej z albuminami nazywana jest bilirubiną wolną lub pośrednią. Nadmiar bilirubiny (hiperbilirubinemia) powoduje objaw zwany żółtaczką (żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i twardówki).
Wzrost bilirubiny w surowicy:
– żółtaczka przedwątrobowa/hemolityczna (wzmożony rozpad krwinek czerwonych); następuje wzrost stężenia bilirubiny pośredniej,
– żółtaczka pozawątrobowa/mechaniczna/zastoinowa (utrudniony odpływ żółci z wątroby z powodów wewnątrz- i zewnątrzwątrobowych); następuje wzrost stężenia bilirubiny bezpośredniej,
– żółtaczka wątrobowa/ miąższowa (uszkodzenie komórek wątroby powodujące upośledzenie ich czynności wydalniczej); następuje wzrost bilirubiny bezpośredniej i pośredniej.

Cholesterol całkowity

Cholesterol jest podstawowym składnikiem błon komórkowych we wszystkich narządach i tkanek organizmu. Niewielka ilość cholesterolu krąży we krwi w formie złożonych cząstek zwanych lipoproteinami. Część lipoprotein transportuje nadmiar cholesterolu i ułatwia jego degradację oraz eliminację z organizmu (HDL), a część lipoprotein odkłada cholesterol w tkankach i narządach (LDL). Stężenie cholesterolu HDL stanowi do 40% cholesterolu całkowitego i niekorzystny jest spadek tej frakcji.
Poziom cholesterolu (cholesterolu całkowitego) oznacza całkowite stężenie cholesterolu związanego z lipoproteinami i krążącego we krwi.
Podwyższenie stężenia (hipercholesterolemia):
– nerczyca,
– pancreatitis,
– choroby przebiegające z cholestazą,
– cukrzyca,
– niedoczynność tarczycy u psów,
– dieta zbyt bogata w tłuszcze,
– poposiłkowe pobranie krwi,
– hiperlipoproteinemia u sznaucerów miniaturowych.
Obniżenie stężenia (hipocholesterolemia):
– niewydolność trzustki,
– choroby wątroby (marskość, martwica, toksyczne uszkodzenie),
– nadczynność tarczycy u psów,
– niedokrwistość.

CK (kinaza kreatynowa)

Kinaza kreatynowa jest enzymem znajdującym się głównie w mięśniu sercowym (CK-MB), mózgu (CK-BB) i w mięśniach prążkowanych (izoenzym CK-MM). W warunkach prawidłowych niewielkie ilości CK krążące we krwi pochodzą głównie z mięśni szkieletowych.
Wzrost aktywności:
– urazy tkanki mięśniowej,
– postępujące zwyrodnienie mięśni,
– zatrucia (np. tlenkiem węgla, strychniną).,
– choroby metaboliczne,
– fizjologicznie po intensywnym wysiłku.
UWAGA! Przechowywanie surowicy powoduje szybki spadek aktywności CK.

Fruktozamina

Fruktozamina jest glikozylowanym białkiem o czasie półtrwania wynoszącym 1-2 tygodnie. Jest dobrym wskaźnikiem poziomu glukozy, zwłaszcza u zwierząt niespokojnych, u których na skutek stresu przy pobieraniu krwi dochodzi do hiperglikemii (jeśli stężenie fruktozaminy u pacjenta jest podwyższone, oznacza to, że średnie stężenie glukozy w ciągu ostatnich 1-3 tygodni było podwyższone).
Wzrost:
– cukrzyca,
– hiperalbuminemia,
– przewlekła hiperglikemia innego pochodzenia.
Wpływ na wynik:
– hemoliza,
– nadczynność/ niedoczynność tarczycy,
– hipoalbuminemia,
– wysoki poziom witaminy C,
– stan nawodnienia.

GGTP

Gamma-glutamylotransferaza jest enzymem obecnym w wielu narządach jak nerki, wątroba, śledziona i trzustka czy gruczoł krokowy. Oznaczenie aktywności GGTP jest pomocne w wykrywaniu chorób wątroby i dróg żółciowych, jednakże nie umożliwia ich różnicowanie.
Wzrost aktywności:
– cholestaza wewnątrz- i pozawątrobowa,
– ostre i przewlekłe zapalenie trzustki,
– ostre i przewlekłe zapalenie wątroby,
– choroba wrzodowa okrężnicy,
– po leczeniu kortykosteroidami u psów.

Glukoza

Glukoza jest cukrem prostym stanowiącym główne źródło energii dla całego organizmu. Jej dystrybucja regulowana jest przez hormon zwany insuliną. Zmniejszenie stężenia glukozy we krwi hamuje wydzielanie insuliny, natomiast wzrost tego stężenia szybko je pobudza.
Podwyższenie stężenia (hiperglikemia):
– cukrzyca,
– zapalenie nerek,
– zapalenie trzustki,
– odwodnienie,
– nadczynność kory i rdzenia nadnerczy,
– nadczynność przysadki,
– nadczynność tarczycy,
– hiperglikemia po posiłku u zwierząt monogastrycznych,
– stres,
– hiperglikemia polekowa (morfina, tiazydowe leki moczopędne),
– guz chromochłonny,
– polskie owczarki nizinne.
Obniżenie stężenia (hipoglikemia):
– nadczynność wysepek Langerhansa,
– niewydolność nerek,
– niedoczynność tarczycy,
– znaczna niedokrwistość,
– toksyczne uszkodzenie wątroby,
– ketoza bydła,
– długotrwały wysiłek fizyczny,
– głód lub złe wchłanianie,
– zespół hipoglikemiczny szczeniąt,
– fizjologiczne w ciąży i laktacji,
– sporadycznie niedobór enzymu rozgałęziającego glikogen u źrebiąt rasy quarter horse,
– idiopatyczne u młodych psów ras miniaturowych, szczeniąt, psów myśliwskich.

Należy pamiętać, że w obecności erytrocytów następuje spadek stężenia glukozy o około 7% w czasie jednej godziny.
Surowice silnie lipemiczne i ikteryczne dają fałszywe wyniki.

Jonogram

Potas
Potas jest głównym kationem wenątrzkomórkowym. Współdziała z innymi elektrolitami: sodem, chlorkiem i jonem wodorowęglanowym (HCO3-) w regulacji objętości płynów w organizmie, uczestniczy w utrzymaniu równowagi kwasowo- zasadowej. Ponieważ stężenie potasu we krwi jest niskie, niewielkie jego zmiany mogą powodować istotne konsekwencje.
Hiperkaliemia:
– niedobór aldosteronu (niedoczynność kory nadnerczy),
– niedrożność cewki moczowej,
– pęknięcie pęcherza moczowego,
– choroba nerek przebiegająca z bezmoczem lub skąpomoczem,
– rozsiana martwica tkanek,
– hiperkaliemiczne porażenie okresowe (u koni),
– oparzenia,
– ostra niedrożność jelit.
Hipokaliemia:
– utrata z przewodu pokarmowego (wymioty, biegunka),
– przewlekła choroba nerek lub nefropatia związana z dietą (koty),
– wstrząs pourazowy,
– utrata potasu drogą nerek (kwasica metaboliczna, podawanie środków moczopędnych, pierwotny hiperaldosteronizm, leczenie hormonami kory nadnerczy

Sód
Sód jest głównym kationem płynu pozakomórkowego. Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Należy do elektrolitów, jest dodatnio naładowanym jonem i współdziała z innymi elektrolitami:potasem, chlorkiem i jonem wodorowęglanowym (HCO3-) w regulacji objętości płynów w organizmie. Stężenie sodu jest regulowane przez system renina-angiotensyna-aldosteron, wazopresynę oraz przedsionkowy czynnik natriuretyczny (ANF).
Hipernatremia:
– moczówka prosta, moczówka neurogenna,
– udar cieplny,
– gorączka,
– nadczynność kory nadnerczy,
– hiperaldosteronizm,
– niewydolność nerek,
– utrata wody z przewodu pokarmowego (biegunki, wymioty).

Hiponatremia:
– nadmierne pocenie,
– hiperglikemia (cukrzycy),
– przewlekłe choroby nerek (nefropatie z utratą soli),
– zbyt intensywne stosowanie leków moczopędnych,
– oparzenia,
– zastoinowa niewydolność serca (obrzęk),
– niedoczynność kory nadnerczy.

Chlorki
Chlorek jest ujemnie naładowanym jonem i wraz z innymi elektrolitami: potasem i sodem, i wodorowęglanami uczestniczy w regulacji objętości płynów w organizmie i w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej. Chlorek jest obecny we wszystkich płynach organizmu, ale w największym stężeniu znajduje się w płynie pozakomórkowym.
Hiperchloremia:
– odwodnienie,
– kwasica kanalikowa,
– zasadowica oddechowa,
– dieta lub terapia bogata w sól,
– hiperadrenokortycyzm.
Hipochloremia:
– utrata drogą nerek i przez skórę,
– wymioty,
– kwasica oddechowa,
– hiperadrenokortycyzm.

Kreatynina

Kreatynina jest produktem rozpadu kreatyny wytwarzanej w mięśniach. Prawie cała kreatynina jest wydalana przez nerki, więc jej stężenie we krwi jest dobrym miernikiem pracy nerek.
Podwyższenie stężenia:
– zwiększona produkcja po wysiłku,
– zmniejszone wydalanie (niewydolność nerek, leki o ubocznym działaniu, zatrucie związkami organicznymi i nieorganicznymi).
Obniżenie stężenia:
– głodzenie,
– kortykosteroidy.

Kwas moczowy

Kwas moczowy powstaje w wyniku rozpadu puryn. W znacznej części usuwany jest przez nerki i wydalany wraz moczem. Część wydalana jest z kałem.
Podwyższone stężenie:
– kłębuszkowe zapalenie nerek,
– niedrożność dróg moczowych,
– choroby nowotworowe, zwłaszcza białaczki,
– niektóre choroby wątrobowe,
– głodzenie.
Obniżenie stężenia:
– upośledzenie czynności resorpcyjnej kanalików nerkowych.

U dalmatyńczyków stężenie kwasu moczowego jest 2-4 razy większe.

Kwasy żółciowe

Kwasy żółciowe syntetyzowane są z cholesterolu w wątrobie. Odgrywają istotną rolę w trawieniu i absorpcji tłuszczów w jelitach.
Podwyższone stężenie:
– pierwotne i wtórne uszkodzenie wątroby,
– cholestaza wewnątrz- i zewnątrzwątrobowa,
– zespolenie wrotno-oboczne.
Obniżenie stężenia:
– zatrzymanie treści w jelitach,
– zespół złego wchłaniania,
– głodówka trwająca dłużej niż 1-2 dni.

LDH (dehydrogenaza mleczanowa)

Dehydrogenaza mleczanowa to enzym cytoplazmatyczny, który obserwujemy między innymi w mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym, nerkach, mózgu, wątrobie i erytrocytach. Ze względu na wysoką aktywność tego enzymu w tkankach, stosunkowo niewielkie ich uszkodzenie lub nieznaczna hemoliza mogą prowadzić do znacznego wzrostu aktywności LDH w osoczu.
Wzrost:
– choroby wątroby,
– niedokrwistość hemolityczna,
– białaczka,
– choroby mięśni szkieletowych,
– zapalenie płuc,
– zawał mięśnia sercowego,
– długotrwały stres.

Lipaza

Lipaza jest to enzym wytwarzany głównie w trzustce. Jest wydzielana do przewodu pokarmowego (dwunastnicy), gdzie pomaga w trawieniu tłuszczów pokarmowych – rozkładzie trójglicerydów do wolnych kwasów tłuszczowych.
Wzrost:
– ostre zapalenie trzustki,
– nowotwory trzustki,
– choroby nerek,
– niedrożność jelit.

Magnez

Magnez jest obecny w każdej komórce organizmu. Jest pierwiastkiem niezbędnym do wytwarzania energii, skurczu mięśni, działania nerwów, aktywacji wielu enzymów i bierze udział w wielu innych funkcjach. Około połowa zasobów magnezu, w połączeniu z wapniem i fosforem, stanowi budulec kości.
Wzrost:
– ostra kwasica cukrzycowa,
– niewydolność nerek,
– odwodnienie,
– hipokalcemia
Obniżenie stężenia:
– niedostateczna podaż,
– złe wchłanianie,
– hiperaldosteronizm,
– tężyczka pierwotna.

Miedź

Miedź jest niezbędnym pierwiastkiem, stanowiącym składnik enzymów, które odgrywają rolę w regulacji metabolizmu tworzeniu tkanki łącznej powstawaniu energii na poziomie komórkowym, tworzeniu melaniny (pigmentu odpowiedzialnego za kolor skóry) oraz funkcjonowaniu układu nerwowego.

Mocznik

Mocznik jest wytwarzany z amoniaku podczas cyklu mocznikowego (cykl Krebsa). W większości jest swobodnie filtrowany i wydzielany przez nerki. Zwiększona ilość mocznika jest zwana azotemią. Jej przyczyny możemy podzielić na przednerkowe, nerkowe i zanerkowe.
Przednerkowe podwyższenie stężenia:
– odwodnienie, utrata płynu do przewodu pokarmowego,
– niewydolność wątroby,
– zmniejszenie przepływu przez kanaliki nerkowe,
– choroby układu sercowo- naczyniowego,
– krwotok ostry,
– uraz, stres pourazowy,
– dieta wysokobiałkowa,
– ostre zapalenie trzustki.
Nerkowe podwyższenie stężenia:
– odmiedniczkowe zapalenie nerek,
– ostre i przewlekłe zapaleni kłębuszków nerkowych,
– marskość nerek,
– nerczyce,
– leki nefrotoksyczne
– Pozanerkowe podwyższenie stężenia:
– kamica nerkowa i pęcherzowa,
Obniżone stężenie:
– silne uszkodzenie wątroby,
– po infuzji glukozy.

TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza)

Wzrost:
– niedokrwistości hemolityczne,
– wirusowe zapalenie wątroby,
– zapalenie nerek.
Obniżenie:
– niedokrwistość z niedoboru żelaza,
– choroby nowotworowe,
– nerczyce.

TLI

Test TLI (test immunoreakcyjny wykrywający cząstki podobne do trypsyny) może służyć do do oznaczenia zwiększonej aktywności trypsyny w ostrym zapaleniu trzustki oraz zmniejszonej w przewlekłym stanie, ale przede wszystkim przy zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki. Jego czułość wynosi 30-60%.
Obniżenie:
– zwierzęta głodzone, karmione dietą niskobiałkową
Wzrost:
– zaawansowana niewydolność trzustki,
– przewlekłe stany zapalne jelit
– niewielki po nakarmieniu zwierzęcia.

Trójglicerydy

Trójglicerydy stanowią źródło energii dla metabolizmu. Głównie występuje w tkance tłuszczowej jako magazyn energii, ale również znajdują się we krwi.
Wzrost:
– cukrzyca,
– zapalenie trzustki,
– nerczyce,
– niedrożność przewodów żółciowych.

Wapń

Wapń jest jednym z najważniejszych składników mineralnych naszego organizmu. Znajduje się głównie w kościach stanowiąc ich element budulcowy, część krąży również we krwi.
Hiperkaclemia:
– nadczynność przytarczyc, tarczycy
– przewlekłe zapalenie nerek z mocznicą,
– niewydolność krążenia,
– rozedma płuc,
– nowotwory złośliwe obejmujące kościec,
– przedawkowanie witaminy D
– zwiększone wchłanianie wapnia z jelit.
Hipokalcemia:
– przewlekła niewydolność nerek,
– ostre zapalenie trzustki,
– porażenie poporodowe u krów,
– niedobór witaminy D,
– niedoczynność przytarczyc,
– hipoproteinemia,
– fizjologicznie osobniki starsze, ciąża, infekcje.

Żelazo

Żelazo jest niezbędnym pierwiastkiem składowym organizmu. Stanowią element hemoglobiny, która jest białkiem erytrocytów. Wchłanianie żelaza zależy do wielu czynników (wieku, przyjmowanej formy czy też od stanu klinicznego pacjenta. Ponad połowa całkowitej ilości żelaza znajduje się w hemoglobinie, jedna trzecia zmagazynowana jest w postaci ferrytyny i hemosyderyny, mała część stanowi składnik mioglobiny.
Wzrost:
– niedokrwistość hemolityczna,
– wirusowe zapalenie wątroby,
– zapalenie nerek.
Spadek:
– niedokrwistość z niedoboru żelaza,
– choroby nowotworowe,
– nerczyce.

 

Wszystkie te badania można wykonać w naszym laboratorium za pośrednictwem współpracujących z nami lekarzy weterynarii.