Śląskie Laboratoria Analityczne Sp. z o.o.

Badanie moczu u zwierząt

Badanie moczu u zwierząt

Badanie ogólne moczu polega na określeniu cech fizycznych i biochemicznych moczu oraz na ocenie mikroskopowej osadu moczu. Poniżej opiszemy poszczególne parametry istotne przy badaniu.

Cechy fizyczne i biochemiczne moczu.

 

  1. BARWA- barwa moczu w zależności od gatunku może być różna- słomkowa, żółta, jasnożółta czy ciemnożółta. Może mieć brunatne zabarwienie świadczące o obecności krwi, hemoglobiny czy mioglobiny, może być zmieniona pod wpływem leków czy pokarmu ostatnio spożywanego. Za kolor moczu odpowiada barwnik zwany urochromem (urobilina) i stężenie w jakim występuje.
  2. PRZEJRZYSTOŚĆ- prawidłowy mocz powinien być klarowny i przejrzysty. U koni obserwujemy lekkie zmętnienie i ciągliwość związaną z obecnością śluzu i węglanu wapnia. Pod wpływem różnych soli (fosforanowe, szczawianowe czy amonowe), bakterii, tłuszczu może nastąpić zmętnienie moczu u każdego gatunku.
  3. CIĘŻAR WŁAŚCIWY- dotyczy gęstości moczu i zależy od ilości wydalonych końcowych produktów przemian metabolicznych. W dużej mierze zależy od ilości spożywanych płynów.

    Niski ciężar właściwy:

    – choroby przebiegające z utratą zdolności do zagęszczania moczu (moczówka prosta, zwyrodnienie nerek, przewlekła niewydolność nerek)

    – ropomacicze,

    – zapalenie trzustki,

    – hiperadrenokortycyzm.

    Wysoki ciężar właściwy:

    – obecność białka, glukozy (cukrzyca),

    – ostre zapalenie nerek,

    – odwodnienie,

    – zmniejszona podaż płynów,

    – krwotoki.

  4. ODCZYN (PH)- zależy od ilości wydalanych z moczem jonów wodorowych. Na jego wynik ma wpływ rodzaj pobieranego pokarmu (np. dieta bogatobiałkowa powoduje zakwaszanie moczu a dieta węglowodanowa alkalizację moczu). Zwierzęta mięsożerna mają odczyn kwaśny, a roślinożerne zasadowy. Mocz obojętny lub zasadowy predysponuje do tworzenia się kryształów powodujących bolesne oddawanie moczu, dlatego u zwierząt mięsożernych należy dążyć do zakwaszenia moczu.

    Zmiana odczynu z zasadowego na kwaśny:

    – długotrwałe głodzenie,

    – gorączka,

    – cukrzyca,

    – zapalenie jelit,

    – kwasica metaboliczna i oddechowa,

    – ostre zapalenie nerek.

    Zmiana odczynu z kwaśnego na zasadowy:

    – fosfaturia,

    – zakażenia bakteryjne.

  5. BIAŁKO- w prawidłowym moczu nie obserwujemy białka. Czasem nieznaczny białkomocz może pojawić się po dużym wysiłku fizycznym czy pod wpływem zimna i ciepła. Głównym białkiem pojawiającym się w moczu jest albumina.

    Białkomocz:

    – choroby nerek,

    – stany zapalne dróg moczowych,

    – krwotoki z dróg moczowych,

    – gorączka,

    – białkomocz Bence-Jonesa (obecność lekkich łańcuchów immunoglobulin).

  6. GLUKOZA- w prawidłowym moczu nie obserwujemy glukozy. W stanach fizjologicznych jak ciąża, laktacja, stres czy po spożyciu paszy bogatej w węglowodany możemy spotkać się z glukozą w moczu.

    Glukozuria (obecność glukozy w moczu):

    – cukrzyca,

    – stany zapalne mózgu i rdzenia,

    – choroby nerek,

    – porażenie poporodowe u krów.

    Fałszywie dodatnie wyniki możemy dostać w obecności substancji redukujących, takich jak: antybiotyki, kwas askorbinowy, morfina, salicylany.

  7. ZWIĄZKI KETONOWE (kwas acetooctowy, aceton, kwas B-hydroksymasłowy)- w prawidłowym moczu dopuszczalne są jedynie śladowe ilości związków ketonowych. Trzeba pamiętać, że test paskowy jest niewrażliwy na kwas B-hydroksymasłowy, który dominuje w ketonurii u zwierząt.

    Ketonuria (zw. Ketonowe w moczu):

    – głodzenie,

    – gorączka,

    – ketoza u bydła,

    – zatrucie ciążowe u owiec,

    – kwasica,

    – uszkodzenie wątroby,

    – cukrzycowa kwasica ketonowa.

  8. HEMOGLOBINA- prawidłowy mocz nie zawiera hemoglobiny. Jej obecność zwana jest hemoglobinurią, a obecność krwi w moczu jest zwana hematurią.

    Hemoglobinuria:

    – zatrucie związkami chemicznymi ( np. rtęć, miedź),

    – babeszjoza, piroplazmoza,

    – poporodowa u krów.

    Hematuria:

    – urazy,

    – zapalenie miedniczek nerkowych,

    – nowotwory układu moczowego,

    – skazy krwotoczne,

    – zatrucie związkami chemicznymi,

    – pasożyty układu moczowego,

    – ostre i ropne zapalenie nerek.

  9. BILIRUBINA- prawidłowy mocz nie zawiera bilirubiny. Jest końcowym produktem przemiany barwnika hemu i wydalana jest wraz z żółcią z organizmu.

    Bilirubinuria:

    – pierwotne schorzenie wątroby i dróg żółciowych,

    – żółtaczka hemolityczna.

  10. UROBILINOGEN- prawidłowy mocz zawiera śladowe ilości urobilinogenu. Parametr ten nie ma większego znaczenia diagnostycznego. Urobilinogen powstaje z bilirubiny w jelicie i po wchłonięciu do krwiobiegu jest wydalany przez nerki.

    Zwiększone stężenie w moczu:

    – żółtaczka hemolityczna,

    – wirusowe zapalenie wątroby,

    – toksyczne zapalenie wątroby,

    – marskość wątroby.

  11. AZOTYNY- prawidłowy mocz nie zawiera azotynów. Niewielkie ilości azotanów są cały czas usuwane przez nerki do moczu. Jeśli w moczu znajdują się bakterie posiadające zdolności redukcyjne, to dochodzi do redukcji azotanów do azotynów.
  12. LEUKOCYTY

Osad moczu.

Badanie osadu moczu przeprowadza się za pomocą mikroskopu. Wyróżniamy składniki upostaciowane i nieupostaciowane. Prawidłowy osad moczu jest bezbarwny, skąpy z niewielką ilością składników komórkowych. Wynik podajemy jako wartość średnią poszczególnych składników zliczanych z kilku pół widzenia- norma: ilość widziana w polu widzenia (wpw).

  1. Składniki uorganizowane.

    1) NABŁONKI- złuszczone komórki nabłonka płaskiego lub komórki nabłonkowe pochodzące z nerek lub dróg moczowych.

    a) komórki nabłonka jednowarstwowego płaskiego (dystalna część cewki moczowej)

    b) komórki nabłonka jednowarstwowego sześciennego (moczowód, pęcherz moczowy)

    c) komórki nabłonka wielowarstwowego przejściowego (kanaliki nerkowe).

    2) LEUKOCYTY- w osadzie prawidłowym mogą występować pojedyncze krwinki białe (do ok.2 wpw). W wyniku stanów zapalnych dróg moczowych i nerek pojawiają się w większej ilości.

    3) ERYTROCYTY- w osadzie prawidłowym mogą występować pojedyncze krwinki czerwone świeże, w przypadku uszkodzenia układu moczowego ich liczba zwiększa się. Stopień wyługowania świadczy o miejscu, w którym doszło do ich przeniknięcia do moczu, a także na czas ich przebywania w drogach moczowych.

    4) WAŁECZKI- są to wydłużone lub cylindryczne twory, uformowane w kanalikach nerkowych ze zdenaturowanych białek i rozpadających się kanalików nabłonkowych. W prawidłowym moczu nie obserwujemy wałeczków. Wyróżniamy wałeczki:

    a) szkliste- są najwcześniejszą formą wałeczków związanych z chorobą nerek. Mogą wystąpić po wysiłku fizycznym, w chorobach przebiegających z gorączką, narkozie czy w niewydolności krążenia.

    b) ziarniste- są ciemnego koloru i pojawiają się w przypadku śródmiąższowego zapalenia nerek. Mogą fizjologicznie występować w niewielkich ilościach

    c) tłuszczowe- pojawiają się w zwyrodnieniu tłuszczowym nabłonka kanalików nerkowych i w cukrzycy.

    d) nabłonkowe- pojawiają się w ostrym zapaleniu nerek, w zwyrodnieniu nabłonków kanalików nerkowych.

    e) woskowe- w przewlekłym zapaleniu nerek, w zwyrodnieniu nerek.

    f) z krwinek czerwonych- w krwotoku w obrębie nefronu, w ostrym zapaleniu kłębuszków nerkowych w nowotworach, kamieniach nerkowych.

    g) z krwinek białych- w posocznicy, w ropnym schorzeniu nerek.

    h) bakteryjne- w zakażeniu dróg moczowych, w ropnym schorzeniu nerek.

    i) wałeczki drożdżowe: stany zapalne lub grzybicze dróg moczowych.

    5) INNE:

    a) grzyby- w przypadku długotrwałej antybiotykoterapii, grzybice wielonarządowe czy zabrudzenie próbki.

    b) pasożyty

    c) pierwotniaki

    d) plemniki

    e) śluz

  2. Składniki nieuorganizowane- kryształy.

    1) SZCZAWIAN WAPNIA- ich obecność może świadczyć o cukrzycy, przewlekłym zapaleniu nerek, niektórych chorobach układu nerwowego, kamicy szczawianowej miedniczek nerkowych lub pęcherza moczowego. Zazwyczaj tworzą się w pH kwaśnym.

    2) STRUWITY (FOSFORANY AMONOWO- MAGNAZOWE)- bakteryjne zapalenie miedniczek nerkowych i pęcherza moczowego. Zazwyczaj w pH zbliżonym do zasadowego.

    3) FOSFORANY WAPNIA I MAGNEZU- nieżytowe zapalenie pęcherza moczowego, w zaburzeniach metabolizmu wapnia i fosforu- w moczu zbliżonym do zasadowego.

    4) FOSFORANY BEZPOSTACIOWE- infekcje dróg moczowych, uszkodzenia nerek, kamica dróg moczowych.

    5) MOCZAN AMONU- występuje w moczu o odczynie zasadowym. Pojawia się w przypadku zapalenia nerek i pęcherza moczowego.

    6) KWAS MOCZOWY- u zwierzą roślinożernych występuje w przebiegu ciężkiej niewydolności nerek, schorzeniach gorączkowych, w przypadku głodu.

    7) MOCZANY BEZPOSTACIOWE- zaburzenia metaboliczne, zapalenie nerek i pęcherza moczowego, w procesach intensywnego rozpadu białek. Występuje w moczu o odczynie kwaśnym.

    8) CYSTYNA, LEUCYNA, TYROZYNA- zaburzenia metaboliczne, ostra niewydolność nerek.

    9) CHOLESTEROL- tłuszczowe zwyrodnienie nerek, zapalenie miedniczek nerkowych

    10) BILIRUBINA.

 

Please log in to vote

You need to log in to vote. If you already had an account, you may log in here

Alternatively, if you do not have an account yet you can create one here.