Morfologia krwi

Morfologia krwi

Morfologia krwi to jedno z najbardziej podstawowych badań wykonywanych w diagnostyce weterynaryjnej. Szereg parametrów może wiele powiedzieć o aktualnym stanie zdrowia, określa stopień nasilenia choroby oraz umożliwia monitorowanie stanu pacjenta w trakcie leczenia. Wiąże się również z ustaleniem aktualnej hemostazy a także określeniem ewentualnego ryzyka znieczulenia i zabiegu operacyjnego.

W naszym laboratorium do oznaczenia czynników hematologicznych używamy aparatu hematologicznego najlepszej jakości dostosowanego do potrzeb weterynarii (Sysmex XT-2000i).

Znaczenie diagnostyczne parametrów morfologii

morfologia krwi

Wykonując morfologię krwi u zwierząt w naszym laboratorium otrzymujecie szereg parametrów :

  • WBC (leukocyty, krwinki białe)
    • Zwiększona ilość:- leukocytoza (fizjologicznie występuje po wysiłku, u kotów w dużym stresie, w ciąży, w czasie trawienia, u młodych zwierząt). Możemy wyróżnić leukocytozę odczynową- spowodowaną czynnikiem infekcyjnym, mechanicznym, fizycznym bądź psychicznym, oraz leukocytozę nieodczynową- spowodowaną nowotworami.- nieznaczna leukocytoza najczęściej wywołana jest: chorobami wirusowymi, zatruciami na tle pokarmowym, bez wtórnych zakażeń bakteryjnych.- średnia leukocytoza: infekcja licznymi szczepami bakterii- wysoka leukocytoza: zakażenia gronkowycowe, paciorkowcowe, białaczka

      – leukocytoza o różnym nasileniu bardzo często występuje przy: cukrzycy, mocznicy, niedokrwistości pokrwotocznej i hemolitycznej, zatruciu lekami oraz złośliwych nowotworach.

    • Zmniejszona ilość:- leukopenia występuje przy niektórych chorobach zakaźnych, wirusowych (np. panleukopenia kotów), chorobach pierwotniaczych, niedokrwistości, zatruciu lekami (sulfonamidy, antybiotyki, środki p/bólowe, środki p/drgawkowe), wstrząsie anafilaktycznym.

 

  • RBC (erytrocyty, krwinki czerwone)
    • Zwiększona ilość krwinek czerwonych (policytemia) możemy zaobserwować przy odwodnieniu organizmu (zagęszczenie krwi) najczęściej spowodowanym wymiotami biegunkami, gorączką, wielomoczem oraz brakiem dostępu do wody. Innymi czynnikami chorobowymi powodującymi wzrost ilości erytrocytów może być czerwienica prawdziwa (rzadki, nowotworowy rozrost szpiku kostnego). Czerwienica rzekoma- przewlekłe niedotlenienie, przewlekła niewydolność krążenia.
    • Zmniejszona liczba krwinek czerwonych najczęściej spowodowana jest anemią, niedokrwistością:- niedokrwistość pokrwotoczna- znaczna utrata krwi. Gdy pod uwagę bierzemy niedokrwistość pokrwotoczną poziom białka całkowitego w surowicy jest obniżony.– niedokrwistość hemolityczna- rozpad erytrocytów, hemoliza, hemoglobinuria. Warto zauważyć, że podczas diagnozowania niedokrwistości należy uwzględnić również wartości innych parametrów czerwonokrwinkowych. Prze niedokrwistości hemolitycznej zawsze obserwujemy wzrost średniej masy hemoglobiny (MCH) oraz średniej objętości krwinki (MCV)- niedokrwistość niedoborowa- niedostateczna erytropoeza, niedobór związków mineralnych, brak witamin, niedobór białek (przy ciężkich chorobach wątroby), niedobór erytropoetyny (ciężkie choroby nerek). Przy niedokrwistości niedoborowej dochodzi do obniżenia średniej masy hemoglobiny (MCH), średniej objętości krwinki (MCV), średniej zawartości hemoglobiny w krwince (MCHC).
    • Zwiększonej ilości krwinek czerwonych towarzyszy wzrost poziomu hematokrytu (HCT), natomiast zmniejszonej spadek poziomu HCT.

 

  • HGB (hemoglobina) jej zadaniem jest transport tlenu do krwi. Cząsteczka hemoglobiny jest tetramerem- może przyłączyć cztery cząsteczki tlenu. Ocena wartości hemoglobiny zawsze powinna być połączona z oceną erytrocytów i hematokrytu.
    • Obniżony poziom hemoglobiny możemy zaobserwować przy niedokrwistości, przewodnieniu.
    • Podwyższony poziom przy odwodnieniu

 

  • HCT (hematokryt) stanowi stosunek objętości elementów komórkowych do objętości krwi pełnej.
    • Ogólnie wzrost HCT obserwujemy w przypadku nadkrwistości pierwotnej i wtórnej, odwodnieniu, stanach zmniejszonej objętości osocza wywołanych jego utratą (np. zapalenie otrzewnej).
    • Obniżenie HCT obserwujemy w przewodnieniach, niedokwistościach wynikających z choroby zapalnej, przy przewlekłej utracie krwi oraz w lipemii.

Warto pamiętać, że poziom hematokrytu u niektórych ras psów jest wyższy (np. charty).

  • MCV (średnia objętość krwinki czerwonej) wartość ta różni się w zależności od gatunku zwierzęcia. Erytrocyty ssaków są mniejsze niż krwinki czerwone ptaków, gadów czy płazów, jednak ilościowo jest ich więcej.
    • Podwyższone wartości MCV:-niedokrwistość regeneratywna,-białaczka kotów (FeLV),-aglutynacja erytrocytów,-zaburzenia na tle immunologicznym,

      -po podaniu heparyny u koni,

      -zbyt długie przechowywanie próbówek (obrzęk komórek),

      -płody i zwierzęta nowo narodzone ( psy, koty; u koni i bydła w momencie urodzenia wartości MCV są zbliżone do wartości osobnika dorosłego).

    • Obniżone wartości MCV:-niedobór żelaza (niedokrwistość mikrocytarna),-u psów z zespoleniem wrotno- układowym,-odwodnienie hipertoninczne.

Warto pamiętać, że u pudli występuje makrocytoza (bez niedokrwistości lub retikulocytozy), natomiast mikrocytozę obserwujemy w stanach fizjologicznych u niektórych ras, takich jak akita, shiba czy chow-chow.

  • MCHC (średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej)Podwyższenie tego parametru obserwujemy m.in. w hemolizie, lipemii, obecności ciałek Heinza, odwodnieniach.

Wartości obniżone natomiast mogą występować przy niedokrwistości wynikające z niedoboru żelaza, u psów z dziedziczną stomatocytozą, retikulocytoza, zatruciu ołowiem.

  • MCH (średnia masa hemoglobiny) stężenie zależy od MCV i MCHC.

Podwyższone wartości obserwujemy przy hemoliza wewnątrznaczyniowa, natomiast obniżone przy niedokrwistość niedobarwliwa z niedoboru żelaza, niedokrwistość w przebiegu choroby nowotworowej.

  • PLT ( krwinki płytkowe) Trombocyty u ssaków są niewielkimi, okrągłymi do owalnych komórkami pozbawionymi jąder. Odgrywają istotną rolę w procesie krzepnięcia krwi. Zaburzenia związane z ilością płytek krwi to:
    • Trombocytoza (nadpłytkowość):-choroby nowotworowe,-schorzenia na tle zaburzeń przemiany materii (mięśniochwat),-po krwotokach i w stanach niedoboru żelaza)
    • Trombocytopenia (małopłytkowość):-urazy,-zaburzenie tworzenia (uszkodzenia szpiku kostnego),-niektóre leki (np. chloramfenikol, sulfonamidy z trimetoprimem, cytostatyki),

      -zakażenia wirusowe (zakaźne zapalenie otrzewnej, nosówka, parwowiroza, zakaźne zapalenie wątroby u psów),

      -małopłytkowość na tle autoimmunologicznym.

Rozdział leukocytów:

  • Limfocyty są to komórki układu odpornościowego należące do agranulocytów z grupy leukocytów.
  • Monocyty są największe wśród leukocytów. Dojrzałe monocyty po przedostaniu się do tkanek obwodowych zmieniają się w makrofagi, które dzięki swoim właściwościom przeciwbakteryjnym biorą udział w walce z zakażeniami, fagocytują martwe tkanki, zabijają komórki nowotworowe oraz wytwarzają CSF, interleukiny, fragmenty dopełniacza, interferon i TNF.
  • Eozynofile, czyli granulocyty kwasochłonne, należą do komórek układu odpornościowego, które odgrywają zasadniczą rolę w walce z pasożytami oraz w reakcjach alergicznych.
  • Neutrofile (granulocyty obojętnochłonne) należą do układu odpornościowego organizmu. Są niezbędne w walce z infekcjami , przede wszystkim bakteryjnymi. Na swojej powierzchni posiadają glikoproteinowe cząstki adhezyjne, dzięki którym wraz z możliwością wytwarzania wolnych rodników, mogą szybko reagować na obce organizmowi substancje.
  • Bazofile (granulocyty zasadochłonne) posiadają zdolność fagocytozy, biorą udział w reakcjach alergicznych. W swoich ziarnistościach gromadzą histaminę, która rozszerza naczynia krwionośne, zwiększa ich przepuszczalność, a z chwilą uwolnienia przez IgE decyduje o rozwoju zapalenia towarzyszącego nadwrażliwości wczesnej. Liczba bazofilów w krążeniu jest przeważnie niewielka. Ich jądro jest okrągłe. Ważne podkreślenia jest to, że bazofilia fizjologiczna występuje bardzo rzadko, a bazopenia nigdy, dlatego wszelkie zmiany w liczbie bazofilii należy traktować jako patologiczne i dążyć do odkrycia przyczyny.

 

Zachęcamy do śledzenia naszej strony- już wkrótce napiszemy więcej o ocenie rozmazu manualnego krwi.

Ocena rozmazu krwi pozwala na określenie ewentualnych odchyleń w obrazie krwi, wyeliminowanie lub potwierdzenie obecności drobnoustrojów chorobotwórczych (pierwotniaki Babesia Canis, Haemobartonella).