Trzustka- choroby i diagnostyka

Trzustka to jeden z narządów wchodzących w skład układu pokarmowego u zwierząt. Jest drugim co do wielkości po wątrobie gruczołem wydzielniczym w jamie brzusznej. Trzustka pełni różne funkcje w procesie przemiany materii. Zbudowana jest z dwóch części:

  • zewnątrzwydzielnicza główna część gruczołu, produkuje sok trzustkowy zawierający enzymy trawienne które w jelitach rozkładają pokarm (amylaza, lipaza, trypsyna, chymotrypsyna).
  • wewnątrzwydzielnicza zajmuje się produkcją hormonów- insuliny glukagonu i somatostatyny.

Dysfunkcje gruczołu trzustkowego prowadzą do zaburzeń związanych z trawieniem oraz wchłanianiem ważnych związków odżywczych dla organizmu. Dlatego też głównymi objawami które mogą sugerować problemy z zewnątrzwydzielniczą funkcją trzustki jest:

  • ciągła utrata masy ciała, duży apetyt
  • cykliczne biegunki z jelita cienkiego (tłusty, wodnisty kał)
  • przelewanie w jamie brzusznej, burczenie w brzuchu, bolesność jamy brzusznej
  • gazythai-cat-1317846_1280

Głównymi powodem zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki jest brak wytwarzania lub niewystarczające wytwarzanie enzymów trawiennych przez trzustkę. Najczęściej jednak zanim dojdzie do zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki pojawia się przewlekłe zapalenie tego gruczołu. Główną cechą przewlekłego zapalenia są nawracające epizody zaburzeń trawienia podczas których mają miejsce silne wymioty i biegunki. Objawy te ustępują samoistnie. W następstwie znacznego zniszczenia dużej części tkanki trzustki oraz pojawiania się w jej miejsce tkanki łącznej dochodzi do zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki.

Innymi powodami mogą być również zaniki gruczołów trzustki, nowotwory trzustki, tzw. młodzieńczy zanik trzustki. Problemy te dotykają najczęściej psów młodych i w średnim wieku. Predysponowanymi rasami są m.in. owczarki niemieckie, owczarki szkockie collie, chow – chow.

Często zdiagnozowanie zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki nie jest łatwe. Nie ma bowiem charakterystycznych objawów choroby które jednoznacznie potwierdziłyby ją bez badań laboratoryjnych. W naszym laboratorium przygotowaliśmy specjalne profile trzustkowe w których oznaczane są parametry biochemiczne związane z pracą trzustki:

  • Amylaza enzym rozkładający wielocukry do cukrów prostych. Występuje głównie w trzustce, śliniankach, jelitach, a u psów również w nerkach. Wzrost poziomu może świadczyć o ostrym zapaleniu trzustki, martwicy lub nowotworach trzustki
  • Jony (potas, sód, chlorki)

– Potas odgrywa ważną rolę w czynności mięśnia sercowego

– Sód występuje śródkomórkowo oraz w przestrzeni pozakomórkowej (odpowiedzialny za ciśnienie osmotyczne płynów pozakomórkowych)

– Chlorki najważniejszy anion przestrzeni pozakomórkowej.

  • Wapń występuje głównie w kościach ale jego spadek może być jednym z objawów zapalenia trzustki (martwicze zapalenie)
  • ALT (aminotransferaza alaninowa) enzym wewnątrzkomórkowy, wewnątrzcytoplazmatyczny (wątroba, serce, nerki, mięśnie); świadczy o strukturze narządu. Wzrost poziomu ALT najczęściej świadczyć może o zapaleniu wątroby (ostry rzut), niewydolność krążenia, marskość, uszkodzenie wątroby, zapalenie trzustki.
  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) enzym wewnątrzkomórkowy, wewnątrzmitochondrialny (serce, wątroba, mięśnie, nerki, trzustka). Poziom AST najczęściej wzrasta przy uszkodzeniu wątroby (nowotwory, zapalenia – również dróg żółciowych), choroby mięśni szkieletowych, choroby serca, uszkodzenie nerek, zapalenie trzustki.
  • Glukoza to inaczej substrat energetyczny magazynowany w wątrobie w postaci glikogenu. Wzrost stężenia glukozy może występować m.in. przy chorobach trzustki (zapalenia) natomiast utrzymujący się niski poziom przy guzach trzustki.
  • Cholesterol pobierany wraz z pożywieniem oraz syntezowany w wątrobie. Produkt wyjściowy przy syntezie hormonów sterydowych i kwasów żółciowych. Wzrost poziomu występuje przy ostrym zapaleniu trzustki i martwicy trzustki.
  • Lipaza występuje w trzustce, błonie śluzowej żołądka. Jest nieodzownym parametrem przy diagnostyce chorób trzustki- wzrost poziomu przy ostrym zapaleniu trzustki, martwicy trzustki, zatkania przewodu trzustkowego (guzy).

Profil trzustkowym można wykonać również z morfologią lub skorzystać z profilu rozszeżonego dla psów/kotów gdzie oprócz powyższych parametrów oznaczamy również poziom TLI (badanie wykonujemy na specjalnych odczynnikach do oznaczania kociego oraz psiego TLI)

  • TLI (Trypsin-Like-Immunoreactivity) jest to test za pomocą którego mierzony jest poziom specyficznych dla trzustki enzymów: trypsyny i trypsynogenu we krwi. Wzrost poziomu tych enzymów spowodowany jest głównie ostrym zapaleniem trzustki (przy wzroście krótkotrwałym), ostry rzut przewlekłego zapalenia trzustki. Spadek natomiast wskazuje na zewnątrzwydzielniczą niewydolność trzustki.Przy wyniku niejednoznacznym zaleca się dodatkowe oznaczenie elastazy trzustkowej w kale. Ważne jest aby przed badaniem zwierzę przeszło 12- godzinną głodówkę.

Dodatkowym badaniem które można wykonać przy diagnozowaniu chorób trzustki to fPLI (u kotów) oraz CPLI (u psów). Jest to specyficzna lipaza trzustkowa- wiarygodna przy stanach zapalnych trzustki

friends-1149841_1920

Aby pobrać materiał do badań laboratoryjnych zapraszamy do lecznic współpracujących z naszym laboratorium.

button(5)

Zapraszamy również do zapoznania się z pełnym wykazem naszych badań

button(6)